* ( آمِنُوا بِاللَّه وَرَسُولِه ) * ، گفت : ايمان آريد به خداى و رسول او . و انفقوا ، و هزينه كنيد ( 1 ) . * ( مِمَّا جَعَلَكُمْ مُسْتَخْلَفِينَ فِيه ) * ، از آنچه شما را در آن خليفه كرد ، يعنى به ميراث از ديگران به شما رها كرد ، و قيل : مملَّكين معمّرين فيه ، مملَّك و معمّر كرد شما را در آن . * ( فَالَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَأَنْفَقُوا لَهُمْ أَجْرٌ كَبِيرٌ ) * ، آنان كه ايمان دارند از شما و نفقه كنند ايشان را مزدى بزرگ باشد و ثوابى عظيم . آنگه بر سبيل انكار و تقريع گفت : و ما لكم ، [ « ما » استفهام است ] ( 2 ) ، چه بوده است شما را كه ايمان نمىآريد به خداى ! * ( وَالرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ ) * ، « واو » حال راست ، و حال آن كه ( 3 ) رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - شما را مىخواند و دعوت مىكند تا به خداى ايمان آريد . * ( وَقَدْ أَخَذَ مِيثاقَكُمْ ) * ، [ هم « واو » حال است ، يعنى و حال حالى كه عهد از شما بستده است با آن كه در عقل شما مقرّر بكرده است و مركوز وجوب معرفت و توحيد و عدل او ، و وجوب تصديق انبيا و رسل او ، و بر آن دليلها اقامت كرده است و حجج نصب كرده ] ( 4 ) . عامّهء قرّاء [ خواندند : أخذ ميثاقكم بر فعل مستقيم و نصب « ميثاق » على معنى و قد اخذ اللَّه ميثاقكم ] ( 5 ) ، مگر ابو عمرو كه او خواند : و قد اخذ ميثاقكم ، على الفعل المجهول ( 6 ) ، و پيمان شما فرا گرفته‌اند ( 7 ) . * ( إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ) * ، اگر ايمان داريد . گفتند : معنى آن است كه اگر هيچ ايمان خواهيد آوردن وقتى از وقتها ، اكنون اوليتر است كه ايمان آريد ( 8 ) كه هم دعوت رسول است و هم ادلَّهء عقل هست بر صحّت اسلام و نبوّت رسول ما - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم . و گفتند : [ اگر ] ( 9 ) به چيزى ايمان خواهيد آوردن لقيام الدّلالة عليه ، اين جاى آن است كه به او

--> ( 1 ) . گا : نفقه كنيد . ( 9 - 5 - 4 - 2 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 3 ) . آد ، كا ، گا حالى كه . ( 6 ) . آد ، كا ، گا يعنى . ( 7 ) . آد ، كا ، گا : ها گرفته‌اند . ( 8 ) . آد : آوريد .